tanrı

alpha wolf
tengri'nin çağdaş türkçeye geçmiş hâli olup özel bir tanrıyı kastederken büyük, özel bir tanrıyı kastetmez iken küçük yazılır.

örnek verelim:

"tanrı'nın (tengri anlamında kullanıyorum) moğollara sinirlendiği gerçeğini saklayamayız!"

"eski türk tanrılarını analım kandaşlar!"
uak
bilinen en eski genel ural-altay dilindeki sözcüklerden biri. (bkz:dingir)
Türk ve Moğol dillerinde yaratıcı ve evren anlamlarını bir arada karşılar, kamuyu bir anda tanımladığı için çoğulu olamaz, (bkz:tanrılar) bir oksimorondur. Günümüz batı Türkleri arasında sık sık töz ve iye gibi sözcüklerle karıştırılır,
tomris hatun
"tingir -> tengir -> tengri -> tangrı -> tanrı" şeklinde etimolojik dönüşümü görülebilecek sözcük. arapça'daki "allah" sözcüğünün birebir türkçe karşılığıdır.

ayrıca "tengir/tengri" kelimesi aynı zamanda "gökyüzü" anlamına gelmektedir. türklerin gök-tanrı inancından dolayı gökyüzü ile tanrı için aynı sözcük kullanılmıştır (ama tabiki gökyüzü ile tanrı aynı şey değildir).

tengri kelimesinin gökyüzü anlamında kullanımına göktürk yazıtlarından örnek verecek olursak;

"tengri-tek tengri'de bolgan türük bilge kagan..."
(tanrı gibi gökyüzünde olan türk bilge kağan).
4
turkuaz beg
İnsanüstü ve insanlar üzerinde egemenliği olan varlık. Yaratıcı. Değişik Türk topluluklarında, Tangrı, Tengri, Tengere, Tangara, Tenegere, Tengir şeklinde kullanılır. Tarı, Teyri gibi söyleyişler de mevcuttur. İslamiyetle birlikte tek Tanrı'yı nitelemekte de kullanılmaya başlanmıştır. Ulu Teyri, Han Tengri gibi ifadeler sıklıkla geçer. Bazı Türk boylarında İyeler (koruyucu ruhlar) için de kullanılır; Su Teyrisi, Yer Teyrisi gibi. Aslında evrenin her yanındaki bu ruhlar bir bütündür ve birbirine bağlıdır. Verilen isimler bir sembolden ibarettir. İslam öncesi Tanrıcılık (Tengricilik) biçiminde sistematik bir yapıya sahip olarak tüm toplumsal hayata işlemiştir. İslamiyetle birlikte tek ve mutlak yaratıcı güç olarak ve başka hiçbir varlığa özgülenemeyecek ve paylaşılamayacak bir adla “Allah” sözcüğü kabul görmüştür. Türkler Tanrıların isimlerinin sonuna Toyun veya Batır sıfatlarını getirirken, Moğollar daha çok Sagan (Sagağan) “Beyaz”, Ulan (Ulağan) “Kızıl” sıfatını kullanırlar. İslamda Allah(c.c)'ın 99 isimi vardır. Türklerin kutsal rakamı olan 9 ile bağlantılı olduğu için Türklerde çok büyük ilgi görmüştür. Etrüsklerde Thanr adlı diğer tanrıların doğumunda rol oynayan üstün bir Tanrı vardır. Moğolların Hühe Münhe Tengeri, Türklerin ise Köke Möngke Tengri yani “Sonsuz Gök Tanrı” şeklindeki tanımlamaları Tanrı anlayışlarını özet olarak ortaya koymaktadır.
-->